Xổ số kiến thiết ở Việt Nam bắt đầu từ đâu và vì sao tờ vé số gắn bó với đời sống đến vậy?

Sapo:
Mỗi chiều, hàng triệu người Việt chờ kết quả xổ số, có người hồi hộp dò từng con số, có người chỉ mua một tờ để ủng hộ cô bán vé dạo. Xổ số kiến thiết ra đời từ khi nào, tiền bán vé được dùng vào việc gì, buổi quay số diễn ra ra sao, và khi giải trí chuyển lên điện thoại thì người chơi cần lưu ý điều gì? Bài viết này sẽ kể lại câu chuyện đó.

Xổ số trên thế giới: từ thành Rome đến châu Âu

Hình thức bốc thăm trúng thưởng đã có từ rất lâu. Nhiều tài liệu kể rằng thời La Mã cổ đại, trong các bữa tiệc, chủ nhà phát vé cho khách và cuối buổi bốc thăm tặng quà. Đến thế kỷ 15 và 16, nhiều thành phố ở Hà Lan, Ý và Pháp tổ chức xổ số để gây quỹ xây tường thành, sửa cầu đường hoặc giúp người nghèo.
Ý tưởng dùng xổ số để gom tiền cho việc công vì vậy đã có từ trước. Người mua bỏ ra một khoản nhỏ, phần lớn số tiền được dùng cho mục đích chung, một phần nhỏ trở thành giải thưởng. Chính mô hình này về sau được nhiều quốc gia áp dụng, trong đó có Việt Nam với cái tên rất dễ hiểu: xổ số kiến thiết.

Tờ vé số đầu tiên ở Việt Nam

Theo nhiều tài liệu, ở miền Nam, xổ số kiến thiết quốc gia được tổ chức từ cuối thập niên 1960, còn ở miền Bắc, xổ số kiến thiết thủ đô ra đời năm 1962 nhằm huy động tiền xây dựng các công trình. Đúng như tên gọi, tiền bán vé được dùng để làm đường, xây trường học, bệnh viện. Mua một tờ vé số vì thế vừa là thử vận may, vừa là góp một phần nhỏ cho quê hương.
Tờ vé số thời đó được in bằng giấy mỏng, có hoa văn và số seri, bán tại các đại lý và người bán dạo. Buổi quay số được tổ chức công khai, có hội đồng giám sát và người dân được vào xem. Hình ảnh lồng cầu quay và những quả cầu số rơi xuống trở thành ký ức của nhiều thế hệ.
Nhiều người lớn tuổi vẫn kể lại cảm giác đứng chen trong hội trường đông người, nghe người dẫn chương trình đọc to từng con số qua loa. Mỗi khi giải đặc biệt được công bố, cả hội trường lại xôn xao. Không khí ấy khiến buổi quay số giống một sự kiện của cả cộng đồng hơn là một thủ tục hành chính khô khan.


Những tờ vé số giấy mỏng từng là món quà may mắn quen thuộc của nhiều gia đình

Người bán vé số dạo, một phần của phố phường

Khó có thể nói về xổ số ở Việt Nam mà không nhắc tới người bán vé số dạo. Họ có thể là cụ già, người khuyết tật hay sinh viên làm thêm, đi khắp các quán cà phê, chợ và ngã tư với xấp vé trên tay. Với nhiều người, mua một tờ vé số không phải vì mong trúng mà để giúp người bán có thêm thu nhập.
Mỗi miền lại có thói quen riêng, có thể tóm tắt như sau:

| Khu vực | Thói quen quen thuộc | | :---- | :---- | | Miền Bắc | Mỗi ngày một kỳ quay, nhiều người theo dõi kết quả buổi chiều | | Miền Trung | Các tỉnh luân phiên mở thưởng theo ngày trong tuần | | Miền Nam | Nhiều đài mở thưởng cùng ngày, vé bán rất rộng rãi |

Dò kết quả: từ tờ báo giấy đến màn hình điện thoại

Trước kia, muốn biết kết quả, người ta phải chờ báo sáng hôm sau, nghe đài phát thanh hoặc ra tận đại lý xem bảng dán. Dò vé số trở thành một nghi thức nhỏ: trải tờ báo, cầm cây bút, so từng giải từ đặc biệt đến giải tám. Ở nhiều xóm, người ta còn tụ lại bàn tán về con số ra hôm nay.
Thói quen này sinh ra cả một kho từ ngữ dân gian quanh những con số. Người ta gán ý nghĩa cho số theo giấc mơ, theo biển số xe hay ngày sinh của người thân. Những cách lý giải ấy không có cơ sở khoa học, vì mỗi kỳ quay đều ngẫu nhiên, nhưng chúng cho thấy tờ vé số đã đi sâu vào đời sống tinh thần của người Việt như thế nào.
Ngày nay, chỉ cần mở điện thoại là thấy kết quả trực tiếp vài phút sau khi quay. Cùng với các trang tra cứu kết quả, nhiều nền tảng giải trí trực tuyến cũng ra đời. Rikvip là một cổng game được nhắc đến trong nhóm này, nơi người chơi có thể tìm thấy các trò giải trí quen thuộc trên điện thoại. Khi tiếp cận những nền tảng như vậy, người chơi nên đọc kỹ điều khoản và chỉ coi đó là hình thức thư giãn.


Ngày nay chỉ cần chiếc điện thoại là có thể xem kết quả xổ số vài phút sau buổi quay

Giữ niềm vui đúng mức với những con số

Dù là tờ vé số giấy hay trò chơi trên điện thoại, điều quan trọng nhất vẫn là giữ đúng mức. Rik Vip hay bất kỳ nền tảng nào cũng không phải là cách làm giàu, và những con số may mắn chỉ nên mang lại chút hồi hộp vui vẻ trong ngày. Vài nguyên tắc nên nhớ:

• Coi việc mua vé số hay chơi game là giải trí, không phải nguồn thu nhập.
• Đặt giới hạn tiền và thời gian, không vay mượn để chơi.
• Không cố gỡ lại khi đã thua, dừng lại khi thấy căng thẳng.
• Chỉ tham gia khi đủ 18 tuổi.

Kết luận

Từ những đợt xổ số gây quỹ ở châu Âu đến tờ vé số kiến thiết góp tiền xây trường, làm đường, xổ số đã đi cùng đời sống người Việt hơn nửa thế kỷ. Người bán vé số dạo, buổi quay số công khai và thói quen dò kết quả mỗi chiều đã trở thành một phần của văn hoá phố phường. Hiểu câu chuyện phía sau tờ vé số giúp ta trân trọng nó hơn, và cũng nhắc ta giữ niềm vui với những con số ở mức vừa phải.